تحلیل و تطبیق افسانۀ شفاهی شیرین و فرهاد چهل برج ولایت بامیان با داستان منظوم «خسرو و شیرین» نظامی گنجوی - دانشگاه بامیان

تحلیل و تطبیق افسانۀ شفاهی شیرین و فرهاد چهل برج ولایت بامیان با داستان منظوم «خسرو و شیرین» نظامی گنجوی

 نویسنده: پوهنمل دکتر محمد ظاهر فایز استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دری دانشگاه بامیان

ایمیل آدرس: m.zaherfaiez@yahoo.com

 

چکیده

افسانه­ها میراث گران­بهای نیاکان یک ملت است که به شکل روایی از یک طرف خرد جمعی مردم را درهم تنیدگی زبان، اندیشه، خیال و تجربه بازتاب می­دهند و از طرف دیگر مبین ذوق­ها و علاقمندی­های ذهنی و عاطفی همان مردمی است که خواسته­ها، نیازها و آرزوهای دست نیافته خویش را در آن بازگو و روایت می­نمایند و از نسلی به نسل دیگر انتقال می­دهند؛ بنابراین تحلیل و تطبیق افسانه شفاهی و عاشقانه «شیرین و فرهاد» چهل برج ولسوالی یکه­اولنگ ولایت بامیان با داستان منظوم «خسرو و شیرین» نظامی گنجوی از این دریچه قابل تحلیل و بررسی است. هر چند میان افسانه «شیرین و فرهاد» چهل برج با داستان منظوم «خسرو و شیرین» نظامی تفاوتها و تمایزهایی به چشم می­خورند؛ ولی بازهم تسلسل منطقی و ارتباط عمیقی میان آنها وجود دارند، که از فرایند ارتباط میان این افسانه و داستان منظوم با چشم انداز تفاوتها و تمایزهای نهفته در آن، این احتمال قوت می­یابد که از یک طرف میان افسانۀ عاشقانۀ «شیرین و فرهاد» چهل برج و داستان منظوم نظامی ارتباط تنگاتنگ و عمیقی نهفته است که با یگانگی­های لازم وحدت ریشه­ای را میان آنان به اثبات می­رساند و از طرفی دیگر افسانه چهل برج را در پیوند با عوامل موثری چون: بنای باستانی چهل برج، ابهام زمانی و رابطه­های منطقی که میان کنش و واکنش معادلۀ عشق نهفته است همراه با رونق طبیعی پدیده «آب» که موثریت اساسی خود را در بافت داستانی برغم داستان منظوم «خسرو و شیرین» نظامی داراست تا جایی قدیمی، طبیعی و منطقی جلوه میدهد و این گمانه زنی را تشدید مینماید که اصل افسانه «خسرو و شیرین» را که نظامی هم با تاسی از فردوسی و روایت های موجود در کرمانشاه سروده است از محدوده مکانی چون بامیان و یکه اولنگ در درازای تاریخ به گنجه و کرمانشاه سرایت کرده باشد.

واژگان کلیدی: افسانه، ادبیات عامه، شیرین و فرهاد، خسرو و شیرین،  چهل برج، نظامی گنجوی.

برای دانلود کامل مقاله روی لینک زیر کلید کنید